TİTLE: EBRD: Orta Doğu Gerilimi Ekonomik Büyümeyi Baskılıyor
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Orta Doğu’daki mevcut gerilimin, faaliyet gösterdiği bölgelerdeki ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyeceği uyarısında bulundu. Bu etkinin enerji ve gübre fiyatlarındaki artışlar, ticaret ve turizmdeki aksamalar ile finansman koşullarındaki sıkılaşma yoluyla ortaya çıkacağı belirtildi.
EBRD’nin Analiz Detayları
EBRD’nin yayımladığı “Orta Doğu’daki Çatışmanın Potansiyel Ekonomik Etkisi” başlıklı Bölgesel Ekonomik Güncelleme raporuna göre, Basra Körfezi’ndeki lojistik ve üretim süreçlerindeki kesintiler, enerji fiyatlarında belirgin bir yükselişe neden oldu.
Enerji ve Emtia Fiyatlarındaki Artış Riski
Petrol ve doğalgaz fiyatlarının şu anda tarihi zirvelerin altında seyretmesine rağmen, olası aksaklıkların devam etmesi durumunda bu fiyatların daha da artabileceği öngörülüyor. Rapor, petrolün varil fiyatının 100 doların üzerinde uzun süre kalması ve kimyasal ile metal tedarik zincirlerindeki sorunların sürmesi halinde, küresel ekonomik büyümenin en az yüzde 0,4 oranında azalabileceğini ve enflasyonun yüzde 1,5’in üzerinde yükselebileceğini ortaya koyuyor. Bu senaryoda, EBRD’nin etki alanındaki bölgelerdeki ekonomik büyümenin de yüzde 0,4’e kadar düşürülebileceği belirtiliyor.
Tedarik Zincirleri ve Gıda Fiyatlarına Etkiler
Gerilimin etkileri tarımsal girdiler ve sanayi tedarik zincirleri üzerinde de hissediliyor. Küresel gübre ticaretinin önemli bir kısmının Hürmüz Boğazı üzerinden yapılması, gıda fiyatlarındaki artış riskini gündeme getiriyor. Körfez’deki ticaret yollarındaki kesintiler, alüminyum, kükürt, helyum, petrokimyasallar ve plastikler gibi kritik hammaddeleri de etkileyerek küresel enflasyonist baskıları artırabilir. Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) ile yapılan ticaret, EBRD’nin faaliyet gösterdiği birçok ekonomi için büyük önem taşırken, İran ile doğrudan ticaretin sınırlı kaldığı vurgulanıyor. Hürmüz Boğazı üzerinden ihracata bağımlı Irak gibi ekonomiler özel zorluklarla karşılaşabilir, ancak buğday gibi temel gıda maddelerindeki mevcut stokların geçici bir rahatlama sağlayabileceği ifade ediliyor.
Sermaye Akışları ve Finansal Koşullar
Orta Doğu’da turizme dayalı ekonomilerde ziyaretçi sayılarında düşüş beklenirken, yaşanan gerilim finansal koşulların sıkılaşmasına neden oluyor. Bazı ekonomilerden yaşanan sermaye çıkışları şu ana kadar kontrol edilebilir seviyelerde olsa da, küresel finansal piyasalardaki olumsuz gelişmelerin sürmesi halinde bu çıkışların hızlanabileceği öngörülüyor. EBRD’ye göre, ekonomilerin dış ticaret şoklarını ne kadar iyi dengeleyebileceği, mali dayanıklılıkları ve rezervlerinin gücüne bağlı olacak.
EBRD’nin Faaliyet Gösterdiği Ülkeler ve Başekonomistin Görüşleri
EBRD’nin faaliyet gösterdiği 40’tan fazla ülke arasında Türkiye, Mısır, Irak, Kenya, Lübnan, Ürdün, Moldova, Moğolistan, Senegal, Tunus, Ukrayna, Azerbaycan, Yunanistan ve Nijerya gibi ülkeler bulunuyor.
EBRD Başekonomisti Beata Javorcik, Orta Doğu’daki gerilimin, jeopolitik risklerin enerji piyasaları, tedarik zincirleri ve finansal piyasalar aracılığıyla ne kadar çabuk yayılabileceğini gösterdiğini belirtti. Javorcik, enerji fiyatlarındaki artışın, Avrupa imalat sektörü için zaten zorlu bir dönemde gerçekleştiğini vurgulayarak, “Çatışmanın daha geniş etkileri, Orta Avrupa’daki yüksek savunma harcamaları ve Güney, Doğu Akdeniz ile Sahra altı Afrika’daki yüksek borç ödeme maliyetleri nedeniyle zaten baskı altında olan kamu bütçeleri üzerinde ek yük oluşturması muhtemel. Çatışma sona erse bile etkileri devam edebilir” değerlendirmesinde bulundu.
