Amerika Birleşik Devletleri’nin İran’a yönelik yürüttüğü askeri operasyonların finansal yükünün, ilk tahminlerin çok üzerinde seyredeceği öngörülüyor. Harvard Kennedy School öğretim üyelerinden Linda Bilmes, söz konusu çatışmaların uzun vadede toplam maliyetinin 1 trilyon dolara ulaşabileceği yönünde bir değerlendirmede bulundu.
Operasyonun İlk Günlerine Ait Harcamalar
Pentagon’un Kongre’ye sunduğu resmi rakamlara göre, 28 Şubat tarihinde başlayan ABD-İsrail ortak operasyonunun ilk altı günü yaklaşık 11,3 milyar dolarlık bir harcama gerektirdi. Ancak Bilmes, bu rakamın gerçek maliyetin tamamını yansıtmadığını ileri sürüyor.
Günlük Harcamalar ve Kayıplar
CNBC’ye verdiği röportajda Bilmes, devam eden aktif çatışmaların 40 günlük süresince günlük maliyetin ortalama 2 milyar dolar civarında seyrettiğini belirtti. Bu hesaplamaya mühimmat, askeri personel ve askeri teçhizat kayıpları da dahil. Örnek olarak, Kuveyt’te yanlışlıkla düşürülen üç adet F-15 savaş uçağı da bu kayıplar arasında gösteriliyor.
Uzman, Pentagon’un maliyetleri mevcut envanterdeki ekipmanların tarihsel değerleri üzerinden hesapladığını, ancak bu ekipmanların günümüzdeki yeniden üretim maliyetlerinin çok daha yüksek olduğunu vurguluyor. Bu sebeple, açıklanan 11,3 milyar dolarlık harcama kaleminin, aslında 16 milyar dolara daha yakın bir meblağ olabileceği ifade ediliyor.
Mühimmat ve Uzun Vadeli Anlaşmalar Maliyeti Artırıyor
ABD’nin Lockheed Martin ve Boeing gibi savunma devleriyle yaptığı uzun vadeli mühimmat ve füze tedarik anlaşmaları da toplam maliyetleri yükseltiyor. Bilmes’e göre, bir adet önleme füzesinin maliyeti yaklaşık 4 milyon dolar iken, İran tarafından kullanılan insansız hava araçlarının üretim maliyetinin yaklaşık 30 bin dolar civarında olduğu belirtiliyor.
Gelecekteki Finansal Etkiler
Uzun vadede maliyetlerin daha da artması bekleniyor. Bölgedeki ABD askeri varlığının sürdürülmesi ve Körfez’deki müttefiklerin altyapılarının yeniden inşa edilmesi gibi kalemler, toplam harcama faturasını önemli ölçüde büyütecek faktörler olarak sıralanıyor.
Ayrıca, bölgede görev yapan yaklaşık 55 bin askerin maruz kaldığı çevresel riskler nedeniyle ortaya çıkabilecek sağlık sorunları ve tazminat giderlerinin de kamu bütçesi üzerinde ek bir yük oluşturacağı öngörülüyor.
Savunma Bütçesi Artış Talebi ve Ek Kaynak İhtiyacı
Beyaz Saray’ın Kongre’den savunma bütçesinin 1,5 trilyon dolara çıkarılmasını talep ettiği ve bunun II. Dünya Savaşı’ndan bu yana görülen en büyük artış olabileceği ifade ediliyor. Bununla birlikte, Pentagon’un İran operasyonu için 200 milyar dolarlık ek kaynak talep ettiği de bilgiler arasında yer alıyor.
Bilmes, Kongre’nin bu talebin tamamını onaylamasa bile, savunma bütçesine yıllık en az 100 milyar dolarlık ek bir yük gelebileceğini öngörüyor. Bu durumun, zaten yüksek seviyelerde seyreden ABD bütçe açığını daha da derinleştireceği belirtiliyor.
Borç Yükü ve Faiz Maliyetleri
Irak savaşının toplam maliyetinin yaklaşık 2 trilyon dolar olduğu hatırlatılırken, o dönemde ABD’nin kamu borcunun 4 trilyon doların altında olduğu, ancak günümüzde bu rakamın 31 trilyon doları aştığı vurgulanıyor. Bilmes, artan borç yükü ve yükselen faiz oranları nedeniyle savaşın finansman maliyetinin de ciddi şekilde artacağını belirterek, “Faiz giderleri bile toplam maliyete milyarlarca dolar ekleyecek ve bu yük gelecek nesillere aktarılacak” şeklinde konuştu.
