Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF), küresel ekonomiye dair kaygı verici bir tabloyu ortaya koyan son “Küresel Borç Monitörü” raporunu kamuoyuyla paylaştı. Rapor, küresel borcun daha önce görülmemiş bir seviyeye ulaştığını ve birikim hızının son yılların en yükseğine çıktığını gösteriyor.
Küresel Borç Yeni Zirvesini Gördü
IIF’in yayımladığı rapora göre, küresel borç geçen yıl ivme kazanarak salgın dönemindeki artışın ardından en hızlı yükselişini gerçekleştirdi. Toplam küresel borç stoku, bir önceki yıla göre yaklaşık 29 trilyon dolarlık bir artışla 348,3 trilyon dolara ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine tırmandı. Bu kayda değer artışın büyük bir bölümü, bütçe açıklarındaki yükselişin tetiklediği gelişmiş piyasalardan kaynaklandı.
Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ekonomilerde Borç Birikimi
Rapor, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ekonomilerde borç stoklarının yeni rekor seviyelere ulaştığını vurgulayarak, bu borç birikiminin oldukça yaygın bir eğilim olduğunu ortaya koyuyor. Geçtiğimiz yılın son çeyreğinde, gelişmiş ekonomilerin toplam borcu 231,7 trilyon dolar olarak kaydedilirken, gelişmekte olan ülkelerin toplam borcu 116,6 trilyon dolara ulaştı.
GSYH Oranlarındaki Farklılaşma
Her ne kadar küresel borç miktarı rekor seviyeye ulaşsa da, küresel borcun Gayri Safi Yurt Hasıla’ya (GSYH) oranı art arda beşinci kez düşüş göstererek 2025’te yaklaşık yüzde 308’e geriledi. Ancak bu düşüşte aslan payı gelişmiş piyasalara ait. Gelişmekte olan piyasalarda ise borcun GSYH’ye oranı yükselmeye devam ederek yüzde 235’in üzerine çıktı ve bir rekor daha kırdı.
Borçların Sektörel Dağılımı
Küresel borcun detaylı dökümüne bakıldığında, hane halkına ait borçlar 2023’ün dördüncü çeyreğinde 64,6 trilyon dolara, finansal olmayan şirketlerin borçları 100,6 trilyon dolara, kamu borçları 106,7 trilyon dolara ve finansal sektör borçları ise 76,4 trilyon dolara ulaştı. Kamu borçlanmaları, 2023’te küresel borç artışının 10 trilyon doların üzerinde bir kısmını oluşturdu. Bu artışın neredeyse dörtte üçü Çin, ABD ve Avro Bölgesi’nden geldi. Avrupa’da kamu borçlarındaki artış özellikle Fransa ve İtalya’da yoğunlaşırken, Almanya da bu eğilime eşlik etti. Gelişmekte olan piyasalarda ise Çin’in yanı sıra Brezilya, Meksika ve Rusya’da devlet borçlarındaki birikim dikkat çekti.
GSYH Oranlarında Sektörel Geri Çekilmeler ve Yükselişler
2023’ün son çeyreğinde GSYH’ye oranla hane halkına ait borçlar yüzde 57,5’ten yüzde 57’ye, finansal olmayan şirketlere ait borçlar yüzde 88,4’ten yüzde 88,2’ye ve finansal sektöre ait borçlar yüzde 69,8’den yüzde 68,2’ye geriledi. Buna karşılık, aynı dönemde kamu borçlarının oranı yüzde 93’ten yüzde 94,8’e yükseldi.
Türkiye’de Borç Görünümü
Türkiye özelinde yapılan değerlendirmede ise, geçen yılın son çeyreğinde hane halkına ait borçların GSYH’ye oranı yüzde 9,9’dan yüzde 10,1’e ve finansal olmayan şirketlerin borçları yüzde 37,3’ten yüzde 38,2’ye çıktı. Buna karşılık, kamu borçları yüzde 27,5’ten yüzde 26,8’e ve finansal sektör borçları yüzde 17,5’ten yüzde 17,3’e indi.
Geleceğe Yönelik Beklentiler
Raporda geleceğe dönük önemli bir uyarıda bulunularak, ABD, Çin, Almanya, Japonya ve Hindistan gibi ülkelerdeki artan kamu borçlanma ihtiyaçları göz önüne alındığında, küresel borç birikiminin güçlü seyrini sürdürmesinin beklendiği belirtildi.
