İran İslam Cumhuriyeti’nin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybettiği, devlet televizyonu tarafından duyuruldu. Kurum, “İran İslam devrimi lideri şehadete ulaştı” şeklinde bir açıklama yaptı. Bu gelişmenin ardından İran hükümeti, 40 günlük ulusal yas ilan ederken, 7 günlük de resmi tatil kararı aldı.
Ayetullah Ali Hamaney’in Hayatı ve Kariyeri
Doğumu ve Eğitim Hayatı
Ayetullah Ali Hamaney, 19 Nisan 1939 tarihinde Meşhed şehrinde dünyaya geldi. Dini ilimler alanındaki eğitimini Meşhed ve Kum kentlerinde tamamladı. Eğitim sürecinde, 1962 yılında Kum’da Ayetullah Humeyni’nin Şah yönetimine karşı başlattığı hareketle tanıştı ve bu harekete dahil oldu. Kariyeri boyunca çeşitli dönemlerde tutukluluk yaşadı ve sürgüne gönderildi.
Devrim Sonrası Siyasi Yükselişi
Hamaney, 1978 yılında İslam Cumhuriyeti Partisi’nin kurucuları arasında yer aldı. İran Devrimi’nin ardından Temmuz 1979’da İran İslam Cumhuriyeti Savunma Bakanı Yardımcılığı görevine getirildi. 24 Kasım 1979 tarihinde İslam İnkılabı Muhafızları Ordusu Başkanlığına atandı. Aynı yıl Tahran Cuma namazı imamlığına da getirildi. 1980 yılında İmam Humeyni tarafından İran Yüksek Savunma Şurası’na temsilci olarak atandı ve yine aynı yıl, Tahran milletvekili olarak İran Meclisi’ne seçildi.
Cumhurbaşkanlığı ve Liderlik
27 Haziran 1981’de, Tahran Ebuzer Camisi’nde Halkın Mücahitleri örgütü tarafından gerçekleştirildiği iddia edilen bombalı bir saldırıda ağır yaralandı. Ekim 1981’deki seçimlerde, devrim sonrası İran’ın 3. Cumhurbaşkanı olarak göreve geldi. 1985 yılında yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerini de kazanarak ikinci kez bu göreve seçildi. Ayetullah Humeyni’nin vefatının ardından, 1989 yılında Uzmanlar Meclisi tarafından Haşimi Rafsancani’nin de desteğiyle ülkenin en üst makamı olan Lider (Rehber) olarak seçildi.
Hamaney Dönemi ve İran’ın Dış Politikası
Ali Hamaney’in liderliği süresince, özellikle Batı karşıtı bir duruş sergilendi. Buna karşılık Rusya ve Çin ile güçlü diplomatik ilişkiler kurulmaya çalışıldı. İran’da seçimle göreve gelen Cumhurbaşkanının yetkileri sınırlı kalırken, Hamaney’in temsil ettiği liderlik makamı, tüm devlet kurumlarının üzerinde anayasal yetkilere sahip olarak iç ve dış politika konularında nihai kararları alma yetkisini elinde bulundurdu. İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı olarak da iç güvenlik ve dış politika alanlarında belirleyici bir role sahipti.
Son Yıllarda Yaşananlar
Özellikle son yıllarda, İran’daki yönetimsel sorunlar ve ekonomik zorluklar nedeniyle patlak veren sokak gösterilerinde, Hamaney yönetimi karşıtı grupların ana hedefi haline geldi.
