TİTLE: Petrol Şoku Hürmüz’den Batıya Yayılıyor
Hürmüz Boğazı’nda başlayan ve enerji piyasalarını allak bullak eden petrol şoku, etkilerini giderek daha geniş coğrafyalara yayarak batıya doğru ilerliyor. Sektör uzmanları, bu krizin henüz başlangıç evresinde olduğuna dair uyarılarını sürdürüyor.
Son bir haftada yirmi’den fazla petrol ve doğalgaz ticaretiyle uğraşan profesyonellerle, yöneticilerle, aracılarla, nakliyecilerle ve danışmanlarla yapılan görüşmelerde ortak bir kanı öne çıktı: Küresel ölçekte bu durumun ciddiyeti tam olarak kavranmış değil. Birçok uzman, 1970’lerin petrol krizleriyle paralellikler kurarken, Hürmüz Boğazı’nın olası bir kapanışının çok daha büyük bir felakete yol açabileceği endişesini dile getiriyor. Asya kıtasını etkisi altına alan yakıt sıkıntılarının kısa süre içinde batıya doğru da yayılmaya başlayacağı öngörülüyor. Avrupa’nın ise artan maliyetlerle birlikte tedarik zincirini güvence altına almaya çalışırken, önümüzdeki haftalarda dizel yakıt sıkıntısı riskiyle karşı karşıya kalması muhtemel görünüyor.
Enerji Krizinin Ekonomik Etkileri
Eğer boğaz kapalı kalmaya devam ederse, dünya genelinde petrol ve doğalgaz tüketiminde ciddi bir daralma yaşanması gerekecek. Ancak bu durum, fiyatların, tüketicileri ve işletmeleri daha az seyahat etmeye, araba kullanmaya ve harcama yapmaya zorlayacak seviyelere yükselmesinden önce gerçekleşmeyecek. Zaten talep düşüşe geçmiş durumda ve Asya’daki bazı ülkeler yakıt stoklarını artırmaya ve karne uygulamasına gidiyor. ABD’li yetkililer ve Wall Street analistleri, petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara kadar tırmanabileceği senaryolarını değerlendirmeye başladılar.
TotalEnergies SE CEO’su Patrick Pouyanne, Houston’da düzenlenen CERAWeek etkinliğinde yaptığı açıklamada, “Bu krizin üç ila dört aydan fazla sürmesi halinde, küresel bir sistemsel sorun haline geleceği aşikar,” ifadelerini kullandı. Pouyanne’ye göre, “Küresel olarak ihraç edilen ham petrolün yüzde 20’sinin ve LNG (Sıvılaştırılmış Doğalgaz) kapasitesinin yüzde 20’sinin Körfez’de atıl kalmasının sonuçsuz bırakılması kabul edilemez.”
Petrol Akışındaki Açık ve Telafi Çabaları
Basit bir hesaplama, boğazın kapanmasının, kayıpları telafi etmeye yönelik alınacak önlemler dahi göz önüne alındığında, küresel petrol akışını günde yaklaşık 11 milyon varil düşürdüğünü ortaya koyuyor. Savaş öncesi talep seviyeleriyle karşılaştırıldığında, bu durum yaklaşık 9 milyon varillik bir açık anlamına geliyor; bu rakam, İngiltere, Fransa, Almanya, İspanya ve İtalya’nın toplam petrol tüketiminden daha fazla devasa bir açığı temsil ediyor. Özellikle Asya’daki düşük talep, bu açığın bir miktar kapanmasına yardımcı oluyor. (Piyasa zaten savaşa arz fazlasıyla girmişti.)
Ancak arz tarafındaki tablo daha da endişe verici olabilir. Büyük miktarda stratejik petrol rezervinin serbest bırakılması ve ABD’nin Rusya ile İran petrolüne uyguladığı yaptırımlarda tanıdığı muafiyetler bir süre nefes aldırsa da, bunların etkileri sınırlı kaldı. Bu geçici çözümler tükendiğinde, Başkan Donald Trump’ın kısa vadede küresel petrol fiyatlarındaki yükselişi engellemek için boğazı tamamen yeniden açmak dışında hangi araçlara sahip olacağı belirsizliğini koruyor. İran, yabancı gemilerin boğazı kullanmasına sınırlı izinler veriyor ancak şu ana kadar bu izinler durumu önemli ölçüde değiştirmedi.
LNG Tedarikindeki Kritik Durum
LNG’de küresel arzın beşte biri Hürmüz’den geçiyor
Sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) cephesinde durum daha da vahim bir hal alıyor. Hürmüz Boğazı, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini karşılıyor ve Orta Doğu’dan yapılan sevkiyatlar da varış noktalarına ulaşmaya devam ediyor. Petrolün aksine, gazın pazarlara ulaştırılması için alternatif güzergahlar bulunmuyor.
