ABD Donanması’nın hafta sonu İran bayraklı bir gemiyi yakalaması, enerji piyasalarında ani bir sıçrama yarattı. Brent petrol ve Avrupa doğalgazı, bu gelişmelerin ardından keskin bir artış gösterdi.
Fiyatların ani artışı
Brent ham petrol, kritik su yolunun yeniden açıldığı yönündeki duyurunun ardından Cuma günkü kayıplarının büyük kısmını telafi ederek yüzde 7,9’a kadar yükseldi. Aynı dönemde Avrupa doğalgazı fiyatları yüzde 11 seviyelerine kadar çıktı. Bu yükseliş, Tahran’ın İran bağlantılı gemilere uygulanan ABD ablukasının salı günü sona erecek ateşkes anlaşmasını ihlal ederek cumartesi günü Hürmüz Boğazı’nı tekrar kapatmasıyla desteklendi.
ABD Donanması ve Hürmüz Boğazı’ndaki olay
ABD Başkanı Donald Trump, Donanmanın Umman Körfezi’nde Hürmüz’e doğru ilerleyen ve dur ihtarına uymayan gemiye ateş açarak el koyduğunu belirtti. Bu müdahale, yaklaşık bir hafta önce başlatılan abluka sürecindeki ilk büyük çatışma olarak kayıtlara geçti. Olay, İslamabad’da planlanan barış görüşmeleriyle ilgili açıklamaların hemen ardından gerçekleşti. Trump, bir anlaşma olasılığını gördüğünü söylerken, İran tarafının “net bir perspektif” sunmadığını vurguladı.
İran ve ABD’nin diplomatik hamleleri
Bir Beyaz Saray yetkilisine göre, Başkan Yardımcısı JD Vance, özel temsilci Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner, salı günü yapılacak görüşmeler için pazartesi gecesi İslamabad’a hareket etmeyi planlıyor. Ancak İran devlet televizyonu, müzakere heyetinden bir üyenin bu buluşmaya katılma planını reddettiğini duyurdu.
Uzman görüşü
Chicago merkezli Karobaar Capital LP’nin baş yatırım sorumlusu Haris Khurshid, “Piyasa hâlâ bu son tarihe doğru bir risk primi taşıyor, ancak buna tam anlamıyla bağlanmış değil. Eğer durum bu şekilde devam ederse, fiyatların kademeli olarak 105–115 dolar aralığına yükseldiğini görebiliriz; ancak haber akışına bağlı olarak dalgalanmalar sürecektir” şeklinde değerlendirdi.
Bölgedeki gemi trafiği
Bloomberg’in derlediği takip verilerine göre, pazar günü Londra saatiyle öğleden sonra Hürmüz Boğazı’ndan hiçbir gemi geçişi kaydedilmedi. Cumartesi günü ise en az 13 petrol tankeri geri dönerek Basra Körfezi’ne yöneldi ve bölgeden çıkma girişimlerinden vazgeçti.
