Moda ve Hazır Giyim Federasyonu (MHGF) ile EKONOMİ Gazetesi’nin işbirliğiyle gerçekleştirilen “Tekstil ve Hazır Giyim Sektöründe Yeni Konumlanma Arayışı” başlıklı çalıştaylar serisinin son durağı Malatya oldu. Bu etkinliğe, MHGF Başkanı Hüseyin Öztürk, Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu, Malatya Tekstilciler ve Konfeksiyon Derneği (MATEK) Başkanı Mehmet Tüm, Tekstil Makine ve Aksesuar Sanayicileri Derneği (TEMSAD) Başkanı Adil Nalbant, Adıyaman Giyim Sanayicileri Derneği (AGSD) Başkanı Ragıp Aras, İzmir Nakış Sanayicileri Derneği (İNDER) Başkanı Muin Altın, İstanbul Gelinlik Sanayicileri ve İhracatçıları Derneği (İSGEİD) Başkanı Turan Aksoy, Ege Ayakkabı Sanayicileri Derneği (EGEAYSAD) Başkan Yardımcısı Belgin Çiçeksever, Malatya İl KOSGEB Müdürü Murat Seki, Fırat Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mehmet Şirin Budancanamak ve MATEK üyeleriyle birlikte tekstil ve hazır giyim sektörünün temsilcileri ve akademisyenler katıldı.
MHGF Başkanı’ndan Açıklamalar
MHGF Başkanı Hüseyin Öztürk, geçen yıl EKONOMİ Gazetesi ile yaptıkları işbirliği protokolü ile birlikte Türkiye genelinde tekstil ve hazır giyim sektörüne dair bir çalıştay dizisi başlattıklarını belirtti. Öztürk, “Beş şehir ve alt sektörler olarak bölgesel çalıştay kapsamında ilkini Denizli’de, ardından İzmir ve Gaziantep toplantılarımızı yaptık. Bugün de Malatya’dayız” ifadelerini kullandı. Öztürk, Türkiye’de tekstil ve hazır giyimin yalnızca bir üretim alanı değil, aynı zamanda sermaye birikimi, sanayi kültürü ve kentleşmenin taşıyıcısı olduğuna dikkat çekti. Sektörün, tarımdan sanayiye geçişte, kadın istihdamının artmasında ve metropollerin gelişiminde önemli bir rol oynadığını vurgulayan Öztürk, tekstil, hazır giyim, deri, deri konfeksiyon ve ayakkabı sektörlerinin milli gelirin yaklaşık yüzde 10’unu oluşturduğunu ifade etti. Ayrıca, “2022’nin enflasyon artışıyla ilk krize giren sektör, bugün bu coğrafyada nasıl bir iş modeliyle var olabiliriz sorusunu yanıtlamak üzere buradayız. Malatya’nın, sektörde önemli bir lokasyon olduğunu biliyoruz” dedi.
Rekabet ve Zorluklar
MTSO Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu, küresel düzeyde Mısır ve Bangladeş gibi ülkelerdeki 100-200 dolar seviyesindeki işçilik maliyetleriyle rekabet etmenin Türkiye için giderek zorlaştığını dile getirdi. Bazı çevrelerden gelen “tekstil Türkiye’den kaldırılsın” gibi söylemlerin gerçeklerle örtüşmediğini belirtti. Sadıkoğlu, milyonlarca dolarlık yatırım ve on binlerce istihdam barındıran bir sektörün bir anda göz ardı edilemeyeceğini vurguladı. Ayrıca teşvik sistemindeki uygulamalara da dikkat çekerek, makine yenileme şartlarının ikinci el makine devrini engellediğini, bunun da yerli üreticiden ziyade yurtdışı makine satıcılarına yarar sağladığını söyledi. 2025 yılında Malatya’da hazır giyim ve konfeksiyon ihracatında yüzde 24’lük bir düşüş ve yaklaşık 3,8 milyon dolarlık kaybın yaşanabileceğini ve bu durumun ortak bir akılla ele alınması gerektiğini kaydetti. Sadıkoğlu, “Deprem sonrası organize sanayi bölgelerimizde sektörde çalışan sayısı 21 binden 15 bine düşmüş durumda. Üç yılda çalışan personelde yaklaşık 6 bin kaybımız oldu. Malatya tekstilde önemli bir konumda ve organize sanayi bölgemizin yüzde 52’si tekstil ve konfeksiyon sektörüne evrilmiştir” dedi.
Kalıcı Çözümler Üretme Gerekliliği
MATEK Başkanı Mehmet Tüm, tekstil ve hazır giyimi yalnızca bir iş kolu olarak değil, ülkenin üretimi, istihdamı ve ihracatı için bir lokomotif sektör olarak tanımladı. Tüm, çalıştayın amacının sadece mevcut sıkıntıları dile getirmek değil, aynı zamanda kalıcı ve uygulanabilir çözümler geliştirmek olduğunu vurguladı. “Son yıllarda ciddi zorluklarla karşı karşıyayız ve sektörümüz zor bir dönemden geçiyor. Burada sadece sorunları değil, bu sorunlara akılcı ve kalıcı çözümler üretmek için bir araya geldik. Temel amacımız nettir; rekabet gücümüzü artırmak ve Malatya’yı tekstilde daha güçlü bir merkez haline getirmektir” diye konuştu.
Çalıştayın Sonuçları ve Öneriler
Çalıştayın dikkat çeken sonuçlarından biri, sektörün karşılaştığı sorunların birbirinden bağımsız olmadığı gerçeği oldu. Katılımcılar, maliyet, istihdam, lojistik, teşvik sistemi ve rekabet gibi konuların bir bütünün parçaları olduğunu vurguladılar. Bu nedenle, çözüm önerilerinin tek tek müdahalelerle sınırlı kalmayacağı, çok boyutlu ve eş zamanlı bir dönüşüm gerektirdiği ifade edildi. Malatya özelinde ortaya çıkan sorunların, Türkiye genelindeki tekstil ve hazır giyim sektörünün yapısal sorunlarıyla büyük ölçüde örtüştüğü gözlemlendi.
Çalıştayda en fazla üzerinde durulan konu, sektörün artan maliyet yükü oldu. Katılımcıların çoğu, maliyet sorununun artık sektörün sürdürülebilirliğini tehdit eden bir noktaya ulaştığı konusunda hemfikir oldu. Ancak maliyetin yalnızca işçilik giderleriyle sınırlı olmadığı özellikle vurgulandı. Enerji fiyatlarındaki artış, ithal hammadde bağımlılığı, finansmana erişimdeki zorluklar, yüksek vergi ve SGK yükleri ile lojistik giderler, maliyet baskısının temel bileşenleri olarak öne çıktı. Çözüm önerileri arasında, işveren üzerindeki vergi ve prim yüklerinin azaltılması, düşük faizli veya faizsiz kredi olanaklarının artırılması ve işletmelerin nakit akışını rahatlatacak finansal araçların geliştirilmesi öncelikli yer aldı. Ayrıca, yerli hammadde üretiminin artırılması ve Ar-Ge çalışmalarının desteklenmesi, ithalata bağımlılığın azaltılması açısından kritik görülmektedir. Enerji maliyetlerini düşürmek amacıyla güneş enerjisi gibi alternatif kaynaklara yatırım yapılmasının teşvik edilmesi de önemli başlıklar arasında yer aldı. Katılımcılar, kayıt dışı üretimin yarattığı haksız rekabetin ortadan kaldırılmasının maliyet dengesi açısından önemli olduğunu dile getirdiler.
Son olarak, çalıştayda üzerinde durulan bir diğer kritik konu, nitelikli iş gücü eksikliği oldu. Katılımcılar, tekstil ve hazır giyim sektörünün giderek artan bir şekilde eleman bulmakta zorlandığını belirtti.
