Küresel piyasaları yakından ilgilendiren yeni bir analize göre, İran’daki çatışmaların Haziran ayı sonuna kadar devam etmesi ve Hürmüz Boğazı’nın deniz trafiğine büyük ölçüde kapalı kalması durumunda Brent petrolünün varil fiyatı şaşırtıcı bir şekilde 200 dolara fırlayabilir. Macquarie stratejistleri tarafından hazırlanan bir not, bu senaryonun gerçekleşmesi halinde ABD benzin fiyatlarının galon başına 7 dolara kadar yükselebileceği yönünde ciddi bir uyarıda bulunuyor.
Macquarie’nin İki Senaryosu
Banka, petrol piyasasının geleceği için iki farklı senaryo ortaya koydu. Bu senaryoların ilki, yüzde 60 olasılıkla gerçekleşmesi beklenen ve çatışmanın kısa süre içinde sona ermesini öngören bir durumu içeriyor. Bu senaryoda petrol fiyatları, mevcut 108 dolar seviyelerinden görece hızlı bir düşüş yaşarken, ekonomik tahribatın da sınırlı kalacağı düşünülüyor.
Ancak Macquarie, ikinci senaryonun çok daha farklı ve vahim sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor. Bu senaryoya yüzde 40 olasılık veren banka, kesintinin çok daha uzun süreceğini ve sonuçların tarihte eşi benzeri görülmemiş bir boyuta ulaşabileceğini vurguluyor.
200 Doların Üzerindeki Fiyatlar Şaşırtıcı Olmaz
Peter Taylor liderliğindeki stratejistler, yayımladıkları notta şu değerlendirmeyi yaptı: “Küresel ekonomi 50 yıl öncesine göre çok daha az petrol yoğun. Bu nedenle bir süre için tarihsel olarak yüksek reel fiyatların (200 doların üzerinde) gelmesi bizi şaşırtmaz.” Bu görüş, mevcut durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor.
Emsalsiz Arz Kesintisi
Petrol arzındaki kesintinin boyutları şimdiden oldukça dikkat çekici. Hürmüz Boğazı’nın büyük ölçüde kapalı kalmasıyla birlikte, Macquarie’ye göre Mart sonu itibarıyla küresel petrol üretiminin yaklaşık yüzde 13’ü durmuş olacak. Bu şokun, 1970’lerdeki petrol krizlerinde veya ilk iki Körfez Savaşı sırasında görülen zirveleri bile geride bıraktığı belirtiliyor. 2025 yılında dünya genelinde günlük yaklaşık 105 milyon varil petrol ve ürün tüketilmekteydi.
Acil Durum Stokları ve Kıtlık Endişeleri
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyelerinin elinde bulunan 1,2 milyar varilin üzerindeki acil durum stokları, bir miktar tampon görevi görebilir. Ancak stratejistler, bu stokların piyasaya ancak yavaş bir şekilde sürülebileceğine dikkat çekiyor. Nitekim Asya’daki bazı ülkeler şimdiden dizel ve jet yakıtı tedarikinde fiziksel sıkıntılarla karşı karşıya kalmış durumda.
Stratejistler şu uyarıda bulundu: “Boğaz uzun süre kapalı kalırsa fiyatların tarihsel olarak büyük miktarda küresel petrol talebini yok edecek kadar yükselmesi gerekir.”
200 Doların Küresel Etkileri
Eğer petrol fiyatları 200 dolar seviyesine ulaşırsa, küresel durgunluk tartışmalarının hızla alevleneceği öngörülüyor. Ekip, küresel büyümenin 2025’e kıyasla yaklaşık bir puan yavaşlayacağını tahmin ediyor. Bu durumda merkez bankaları, zayıf büyüme ve yüksek enflasyonun bir arada görüldüğü, 1970’li yılları anımsatan bir stagflasyonist ortamla yüzleşmek zorunda kalacak.
ABD ve Fed İçin Zorlu Senaryo
Macquarie’nin analizine göre, Amerika Birleşik Devletleri’nde Fed, sıfıra yakın ya da negatif istihdam büyümesi ile artan fiyatların aynı anda yaşandığı zorlu bir durumla karşılaşacak.
Durgunluktan Kıl Payı Kaçış İhtimali
Tüm bu olumsuz senaryolara rağmen, stratejistler tam bir küresel durgunluğun kıl payı önlenebileceğini düşünüyor. Bu beklentinin temelinde, hükümetlerin enerji maliyetlerini sübvanse etmek için devreye gireceği inancı yatıyor. Japonya ve İtalya gibi birçok ülke, bu yönde adımlar atmış durumda.
Temel Beklenti: Hızlı Çözüm
Sonuç olarak, Macquarie’nin ana senaryosu nispeten hızlı bir çözümden yana olmaya devam ediyor. Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 15’i süresiz olarak bloke edilme riski taşısa da, bir anlaşmaya varmanın ekonomik teşvikleri muazzam boyutlarda.
Stratejistler şu görüşü paylaştı: “Sonunda bir anlaşma yapılması gerektiği görüşümüzün temelinde bu gerçeklik yatıyor.”
Bu makale yapay zekanın desteğiyle oluşturulmuş, çevrilmiş ve bir editör tarafından incelenmiştir. Daha fazla bilgi için Şart ve Koşullar bölümümüze bakın.
