TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu’nda kabul edilen yeni kanun teklifi, şeker pancarı üretimi ve arazi kullanımına dair önemli değişiklikleri beraberinde getiriyor. Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kapsamında yapılan düzenlemelerle, artık sözleşme yapmadan şeker pancarı ekilmesi mümkün olmayacak.
Şeker Pancarı Sözleşmeli Üretime Geçiyor
Yapılan değişikliklerle birlikte Şeker Kanunu’nda yeni bir madde ekleniyor. Bu maddeye göre, şeker pancarı fiyatları her yıl şeker fabrikalarını işleten tüzel ve gerçek kişiler ile üreticiler veya temsilcileri arasında bir mutabakatla belirlenecek.
Üretici Hakları ve Fabrika Yükümlülükleri
Şeker fabrikaları, üreticilerden teslim alınan şeker pancarının fire oranını belirlemek ve polarizasyon değerini saptamak için numune alma ve analiz işlemleri sırasında üreticileri temsilen mahalli pancar kooperatifi veya ziraat odasından bir gözlemcinin bulunmasına imkan tanımakla yükümlü olacak. Mahalli pancar kooperatifleri ve ziraat odaları da talep edilmesi halinde gözlemci atamakla görevlendirilecek.
Sözleşme Zorunluluğu ve Bakanlık Denetimi
Teklifin en dikkat çekici maddelerinden biri, şeker pancarı ekiminin artık sözleşme yapılmadan gerçekleştirilemeyeceği yönünde. Bu kurala uymayanların takibi ve kontrolü Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yapılacak. Şirketler, şeker pancarını Bakanlıkça belirlenen ekim alanlarından üreticilerle sözleşme yaparak temin edecek. Bakanlık, gerektiğinde şirketlerin ekim alanlarını yeniden belirleyebilecek.
Diğer Hammaddeler ve Ek Üretim İmkanları
Şeker üretiminde kullanılan diğer ham maddelerin temini şirketlerin sorumluluğunda olacak ve üreticilerden veya piyasadan sağlanacak. Şirketler, kendi ekim alanlarından yeterli ham madde bulamadıkları durumlarda, münavebe prensipleri çerçevesinde Bakanlığın izni ve denetimi altında, kendi ekim alanları dışındaki üreticilerle sözleşme yaparak pancar temin edebilecek. Ayrıca, ihtiyaçlarından fazla şeker pancarı üreten şirketlerden de Bakanlık tarafından belirlenecek esaslara göre pancar satın alabilecekler. Bakanlık, şeker pancarının ekiminden fabrikalara teslimine kadar olan tüm süreci yakından denetleyecek ve bu süreçte kolluk kuvvetlerinden destek alabilecek.
Şeker Satış Fiyatları ve Cezai Yaptırımlar
Şeker satış fiyatları, şeker fabrikası işleten tüzel ve gerçek kişiler tarafından serbestçe belirlenecek. Bu uygulamanın detayları Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenecek.
Sözleşme yapmadan şeker pancarı eken gerçek ve tüzel kişilere, tespit edilen ekim alanından üretilecek şeker pancarı için, o pazarlama yılında kamu fabrikaları tarafından belirlenen A kotası şeker pancarı baz alım fiyatı üzerinden hesaplanacak tutar kadar idari para cezası uygulanacak.
Şirketlerin, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın izni olmaksızın kendi ekim alanları dışından şeker pancarı temin etmeleri durumunda ise, şirkete o pazarlama yılı için tahsis edilen A kotası miktarının, cari pazarlama yılı başındaki A kotası şeker satış fiyatı ülke ortalaması üzerinden hesaplanacak tutarının yüzde 2’si oranında idari para cezası kesilecek. Bu hüküm 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
