Ticaret Bakanlığı, antrepolarda depolanan üre gübresinin Türkiye üzerinden transit geçişini ve yeniden yurt dışına sevk edilmesini engelleyen yeni bir düzenleme yaptı. Bu kararın arkasında, ABD-İsrail-İran arasındaki tansiyonun yükselmesiyle küresel arz ve fiyatlar üzerindeki risklerin artması yatıyor.
Bakanlık Duyurusu: Transit ve Yeniden İhracat Kısıtlandı
Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü, üre gübresiyle ilgili yeni bir uygulamayı hayata geçirdi. Bakanlık tarafından ilgili birimlere iletilen bir yazıda, antrepolarda bulunan üre gübresi türündeki ürünlerin Türkiye üzerinden yurt dışına transitine ve yeniden ihracatına izin verilmeyeceği açıklandı. Bu düzenleme, İhracat Genel Müdürlüğü’nün 9 Mart 2026 tarihli analizine ve Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 5 Mart 2026 tarihli yazısına dayanıyor. Yazıda, mevcut jeopolitik durumun, özellikle azotlu gübreler başta olmak üzere gübre fiyatlarında artış beklentisine yol açtığı belirtildi.
Gübre Arz Güvenliğinin Önemi
Yapılan değerlendirmelerde, özellikle üre gübresi gibi azotlu gübrelerin tedarikinde olası sıkıntıların altı çizildi. Bu durumun, Türkiye’nin gübre arz güvenliğini korumak amacıyla antrepolarda bulunan üre gübresinin ihracatının da kısıtlanmasını zorunlu kıldığı kaydedildi. Bakanlık yazısında ayrıca, gümrük mevzuatına göre transit rejiminin ekonomik öneme sahip bir gümrük prosedürü olduğu ve bu işlemlere ilişkin kuralların ilgili mevzuat doğrultusunda belirlendiği hatırlatıldı. Ancak, mevcut küresel gelişmeler ve kamu yararı ile ülkenin uluslararası yükümlülükleri göz önünde bulundurulduğunda, ek tedbirlerin alınmasının gerekli görüldüğü vurgulandı.
Kararın Detayları ve Uygulanma Tarihi
Bu çerçevede, Ticaret Bakanlığı’nın 11 Mart 2026 tarihli onayıyla, antrepo rejimine tabi tutulmuş üre gübresi sınıfındaki ürünlerin, 7 Mart 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yurt dışına transitine veya 3171 rejim kodu altında yeniden ihracına izin verilmeyeceği kararlaştırıldı. Önemli bir nokta olarak, 7 Mart 2026 tarihinden önce tescil edilmiş beyannameler için işlemlerin mevcut şekilde devam edeceği belirtildi, yani kararın geriye dönük bir etkisi olmayacak.
İstisnai Durumlar ve Yetkilendirmeler
Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, bu uygulamanın hayata geçirilmesi sırasında ortaya çıkabilecek istisnai ve öngörülemeyen durumların çözümüne yönelik olarak bölge müdürlüklerinin yetkilendirildiği bildirildi.
Jeopolitik Riskler ve İç Piyasa Etkileri
Alınan bu önlem, küresel jeopolitik risklerin tarımsal emtia ve girdi piyasaları üzerindeki etkisinin arttığı bir dönemde, iç piyasada arz güvenliğini önceliklendiren bir adım olarak görülüyor. Özellikle üre gübresi gibi bitkisel üretimde hayati öneme sahip bir girdide yaşanabilecek fiyat ve tedarik baskısının, ekim dönemi ve üretim maliyetleri açısından dikkatle takip edileceği ifade ediliyor.
