Sanayi üretimindeki son veriler, 2026 yılına yönelik büyüme tahminlerini yeniden şekillendirmeye başladı. Ocak ayında yıllık bazda yüzde 1,8’lik bir düşüş kaydeden sanayi üretimi, bir önceki aya göre ise yüzde 2,8 oranında daralma gösterdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan bu rakamlar, sektördeki mevcut durumu net bir şekilde ortaya koyuyor.
Sanayi Üretimindeki Düşüşün Nedenleri
Matriks Haber’in banka ve aracı kurum raporlarına dayandırdığı analizlere göre, imalat sanayisindeki daralma, genel üretimdeki düşüşte önemli bir rol oynadı. Bu durumun arkasında, mevcut sıkı finansal koşullar, Orta Doğu’daki çatışmaların yol açtığı artan enerji maliyetleri ve küresel talebin belirsizliği gibi faktörlerin büyüme beklentileri üzerindeki olumsuz etkileri gösteriliyor.
2025 Başından Beri Üretim Eğilimleri
2025 yılının başından bu yana sanayi üretimine toplu olarak bakıldığında, üretimdeki pozitif ivmenin daha çok yatırım ve enerji odaklı sektörlerde görüldüğü anlaşılıyor. Buna karşın, tüketim malları kategorisindeki üretim kalemlerinin kırılganlığının devam ettiği gözlemleniyor. Sanayi üretiminin genel büyümeye katkısı sürse de, bu katkının dengesiz bir yapı sergilediği belirtiliyor.
Piyasa Beklentileri ve Riskler
Yılın ilk çeyreğinde sanayi üretiminde bir zayıflama yaşanmasına rağmen, genel büyüme eğiliminin ılımlı bir şekilde devam ettiği kaydediliyor. Piyasanın 2026 yılı için büyüme beklentisi %3,7 ila %4,0 bandında yer alırken, bu beklentiler üzerinde aşağı yönlü risklerin arttığı vurgulanıyor. Jeopolitik gerilimlerin azalması ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) olası bir faiz indirim döngüsüne yeniden başlaması durumunda, kademeli bir toparlanma yaşanabileceği öngörülüyor.
Sektörel Analizler ve Göstergeler
* **İstanbul Sanayi Odası (İSO) İmalat PMI:** Şubat ayı İSO İmalat PMI göstergesi, 49,4 seviyesiyle 2024 Nisan ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Bu veriye yönelik anket çalışmalarında, firmaların önemli bir kısmı talepte toparlanmaya işaret etti ve özellikle yeni siparişlerde belirgin bir artış gözlendi. Ancak, Ocak ayında üretimini artıran sektör sayısı beş iken, bu sayı Şubat ayında ikiye düştü. En güçlü büyüme elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe kaydedilirken, gıda ürünlerinde büyüme ılımlı kaldı. Ana metal sanayi ise yaklaşık bir buçuk yılın en sert daralmasını yaşadı.
* **Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yurt İçi ÜFE):** Şubat ayında Yurt İçi ÜFE, önceki aya göre yüzde 2,67’lik artışın ardından yüzde 2,43 oranında artış gösterdi.
* **Dış Ticaret Dengesi:** İthalattaki %5,49 ve ihracattaki %3,69’luk artışlar, ekonomide sınırlı bir canlanma işareti olarak değerlendiriliyor.
* **Otomotiv Sektörü:** Otomobil ve hafif ticari araç yurt içi pazarı, Ocak ayındaki 75 bin 362 adetten Şubat ayında 88 bin 39’a yükselerek (Kaynak: ODMD), Şubat ayında hafif bir toparlanmaya işaret etti.
Bu faktörler göz önüne alındığında, 2026 Şubat ayı sanayi üretiminde %0,1-0,3 aralığında sınırlı bir artış öngörüsü bulunuyor.
Garanti BBVA Yatırım Değerlendirmesi
Garanti BBVA Yatırım’ın analizine göre, Şubat ayında küresel PMI endeksi 53,3 ile 21 ayın zirvesine çıktı ve imalat ile hizmet sektörlerinde büyüme hız kazandı. Ancak ABD, Euro Bölgesi ve Çin ekonomilerinde aktivite yavaşlamaya devam etti.
Türkiye’de ise şubat ayında İSO imalat sanayi PMI, 48,8 ile son 21 ayın en yüksek seviyesine ulaşarak sektörde beş aydır devam eden dipten dönüş sinyaline karşın daralmanın sürdüğünü gösterdi. İmalat sanayisindeki zayıflık 30 aydır devam ediyor.
Şubat ayında Türkiye’de ihracat %4, ithalat %6 artarken, dış ticaret açığındaki genişleme %8’den %11’e hızlandı. Yabancı turist sayısı ise ocak ayında yıllık bazda %3,5 artış göstererek son altı ayda ılımlı bir büyüme kaydetti. Dış ticaret açığındaki artış, dış talebin büyümeye katkısının negatif kaldığına işaret ediyor.
Şubat sonunda kredi faizlerinde kısmi düşüşler yaşanırken, ticari kredi faizlerinde önemli bir değişim gözlenmedi. Toplam kredi artış eğiliminde sınırlı bir hızlanma görülürken, inşaat dışındaki güven endekslerinde iyileşme eğilimi hakim. Otomotiv pazarı ve konut sektöründe büyüme eğiliminde ivme kaybı dikkat çekiyor. Kapasite kullanım oranı düşerken, sermaye malı üretimindeki büyüme hızı azaldı.
Garanti BBVA Yatırım, 2025 başından bu yana gözlemlenen yatırım ve enerji odaklı sektörlerdeki pozitifliğe karşın, tüketim mallarında devam eden kırılganlığın, sanayi üretiminin dengesiz bir ivmeye sahip olduğunu gösterdiğini belirtiyor. Kredi koşullarındaki olası gevşemenin üretimi destekleyebileceği ancak küresel belirsizlikler, zayıf ihracat pazarları ve yüksek finansman maliyetlerinin olumsuz etkilerinin süreceği öngörülüyor. İmalat PMI ve elektrik tüketimi gibi göstergeler, sanayi üretiminde aylık sınırlı negatif bir görünümü destekliyor. İmalat PMI endeksi uzun süredir 50 eşik değerinin altında seyrederken, Şubat ayında 49,3’e yükseldi. Ancak elektrik tüketimindeki düşüşler, önümüzdeki dönemde aylık bazda sınırlı bir daralmaya işaret ediyor.
Ocak Ayı Detaylı Veriler ve Gelecek Beklentileri
Ocak ayında sanayi üretimi, aylık %2,8 daralma ile zayıflama eğilimini sürdürdü. Yıllık %1,8’lik gerileme, üretimdeki ivme kaybının belirginleştiğini gösterdi. Dayanıklı tüketim mallarındaki %17,2’lik düşüş dikkat çekerken, yüksek teknoloji üretimindeki %22,0’lik artış öne çıktı. Şubat ayı enflasyon verileri ve küresel jeopolitik gerilimler, enerji maliyetlerindeki artışın üretim üzerinde ek baskı yaratma potansiyelini önemli bir risk unsuru olarak ortaya koyuyor. Bu bağlamda, sanayi üretiminin yılın ilk çeyreğini temkinli ve dalgalı bir seyirle tamamlaması bekleniyor.
