Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler ve petrol fiyatları üzerindeki olası etkileri hakkında bir değerlendirmede bulundu. Kuruluşun analizine göre, boğazın fiilen kapanmasının geçici olması bekleniyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki Durum ve Petrol Fiyatları
28 Şubat’ta İran’a yönelik operasyonların başlamasının ardından petrol fiyatlarında bir artış gözlemlendi. Fitch’in raporunda, bu artışın ana nedenlerinden biri olarak gösterilen Hürmüz Boğazı’nın fiili olarak işlevini yitirmesinin, boğazın küresel ekonomi açısından taşıdığı kritik önem düşünüldüğünde, büyük olasılıkla kalıcı olmayacağı belirtildi. Bu durumun, küresel petrol piyasasındaki arz fazlalığı nedeniyle fiyat artışlarını sınırlandırması ve İran kaynaklı olası petrol arz kesintilerinin etkisini azaltması öngörülüyor.
Fitch’ten 2026 Petrol Fiyatı Tahmini
Fitch Ratings, 2026 yılı için Brent petrolünün varil başına ortalama fiyat tahmininde önemli bir artış öngörmediğini açıkladı. Kurum, 2026 yılı Brent petrol fiyatı beklentisini 63 dolar olarak koruyor.
Boğazın Fiili Kapanma Mekanizması
Yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın resmi olarak kapatılmadığı ancak İran veya onunla bağlantılı grupların gerçekleştirebileceği saldırı riskleri nedeniyle gemilerin bu bölgeden geçiş yapmaktan kaçındığına dikkat çekildi. Bu durumun bir sonucu olarak, büyük petrol şirketlerinin güvenlik endişeleriyle sevkiyatlarını durdurduğu ve sigorta şirketlerinin gemiler için savaş riziko sigortasını iptal ettiği aktarıldı.
Fitch, “Ancak boğazın fiilen kapanmasının geçici olmasını bekliyoruz. Boğaz, deniz yoluyla petrol taşımacılığı için hayati bir arter olup, alternatif güzergahlar sınırlıdır,” ifadeleriyle durumu özetledi.
Küresel Petrol Ticaretindeki Önemi
Çatışmalar öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan günde ortalama 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürününün geçtiği vurgulanırken, bunun küresel deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birini ve küresel petrol tüketiminin beşte birini temsil ettiği belirtildi. Boğazdan taşınan petrolün yaklaşık yarısının Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) yapılan ihracatlara ait olduğu, geri kalan kısmın ise Irak, Kuveyt ve İran’dan sağlandığı bilgisi paylaşıldı. Bu ihracatların yaklaşık yarısının Çin ve Hindistan’a ulaştığına değinilen açıklamada, uzun süreli bir boğaz kapanışının hem ihracatçı hem de ithalatçı ülkeler üzerinde olumsuz etkiler yaratacağı için düşük bir ihtimal olduğu kaydedildi.
Olası Senaryolar ve Etkiler
Eğer Hürmüz Boğazı uzun bir süre fiilen kapalı kalırsa, 1980’lerdeki İran-Irak Savaşı döneminde olduğu gibi tankerlerin güvenli geçişi için deniz koruma önlemlerinin değerlendirilebileceği ifade edildi. Küresel petrol piyasasındaki arz fazlalığına dikkat çekilerek, bu durumun jeopolitik risk primini sınırlaması ve petrol fiyatlarındaki artış eğilimini kısıtlaması gerektiği vurgulandı. Ayrıca, Suudi Arabistan ve BAE’nin boğazı baypas etme kapasitesine sahip altyapılarının bulunmasının, geçiş aksaklıklarının etkisini hafifletebileceği belirtildi.
İran’ın Petrol Üretiminin Küresel Pazardaki Yeri
Fitch, İran’ın önemli bir petrol üreticisi olmasına rağmen, günlük yaklaşık 3,5 milyon varil üretim ve yaklaşık 2 milyon varil ihracat ile küresel ham petrol üretiminin sadece yüzde 3,5’ini oluşturduğunu belirtti. Bu durum, olası bir tedarik kesintisinin küresel piyasadaki arz fazlasıyla dengeleneceği anlamına geliyor.
Uzun Süreli Bir Kapanışın Riskleri
Çatışmanın süresi ve şiddetinin belirsizliğini koruduğuna dikkat çeken Fitch, şu noktalara değindi: “Boğazın uzun süreli tıkanması veya bölgenin petrol ve doğalgaz üretim ve taşıma altyapısında meydana gelebilecek önemli ve kalıcı hasarlar, petrol piyasalarını önemli ölçüde etkileyecek ve muhtemelen 2026 yılı için temel senaryomuz olan petrol fiyatı tahmininde daha önemli bir artışa yol açacaktır. İran petrol üretiminde herhangi bir önemli aksama olması durumunda petrol fiyatlarındaki oynaklık artacaktır.”
