Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Anadolu Ajansı Editör Masası’nda önemli açıklamalarda bulundu. Hürmüz Boğazı’ndaki geçişin engellenmesi konusuna değinen Fidan, “Hiçbir ülkenin geçiş için para ödememesi gerekiyor.” diyerek duruma tepki gösterdi.
Hürmüz Konusunda Müzakereler ve Beklentiler
Bakan Fidan, Hürmüz Boğazı’ndaki durumun çözümü için bir ila iki hafta içinde bir mutabakat sağlanabileceğini belirtti. Ancak asıl meselenin mutabakatın kendisi değil, sonrasında ortaya çıkacak durum olduğunu vurguladı. Müzakere edilen ana konuların 15 gün içinde tamamlanıp kapsamlı bir anlaşma olarak imzalanmasının teknik açıdan gerçekçi olmayabileceğini ifade etti. Taraflar ilerleme kaydederse, müzakerelerin devamı ve sorunların çözümü için 45 veya 60 günlük ek bir ateşkes süresinin gündeme gelebileceğini dile getirdi.
Tarafların Başlangıç Pozisyonları ve Ateşkes Niyeti
Her iki tarafın da başlangıç pozisyonlarını belirlediğini ve bu pozisyonların başlangıçta genellikle daha maksimalist olduğunu belirten Fidan, arabulucuların desteğiyle bu noktaların birleştirilmeye çalışılacağını söyledi. Önemli olanın, ateşkese ulaşma ve devam ettirmede kalıcı bir niyetin varlığı olduğunu vurgulayan Bakan, şu anda her iki tarafın da ateşkes konusunda samimi olduğuna ve ihtiyacın farkında olduğuna inandığını ifade etti. Ancak bu noktada İsrail faktörünü ve olası “oyunbozanlığını” hesaba katmak gerektiğini ekledi.
Hürmüz’deki Gelişmelerin Küresel Etkileri
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin, savaşın sadece bölgesel değil küresel etkiler yarattığını açıkça ortaya koyduğunu belirten Fidan, dünya piyasalarının bu kadar yakından etkilenmesiyle krizin küresel boyutunun daha net hissedildiğini söyledi. Boğazın gelecekte nasıl işleyeceği konusunun uluslararası kamuoyunun önemli gündem maddelerinden biri olduğunu kaydetti. İran’ın ateşkes kapsamında Hürmüz Boğazı’na ilişkin bazı talepleri olduğu, ancak genel değerlendirmelerin serbest geçişin tamamen kesintiye uğramayacağı yönünde olduğu belirtildi.
Çözüm Önerileri ve Ekonomik Yük
Fransa ve İngiltere gibi ülkelerin farklı çözüm önerileri sunduğunu, bazı aktörlerin ise ülkeler arası anlaşmaları beklemeden boğazın açık tutulması gerektiğini savunduğunu aktaran Fidan, diplomatik görüşmelerin sonucunu bekleyen bir yaklaşımın da bulunduğunu dile getirdi. Pek çok ülkenin doğrudan çatışmadan kaçınırken, deniz trafiğinin sürekliliğine öncelik verdiğini ekledi. Fidan, Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimalinin dolaylı etkileriyle birçok ülke ekonomisini zorlayabilecek bir risk olduğunu ve bu durumun uzun vadede küresel çapta ciddi ekonomik yükler getirebileceğini değerlendirdi.
Türkiye’nin Hürmüz Konusundaki Yaklaşımı
Bakan Fidan, “Biz Hürmüz’ün kapatılmasının dolaylı etkisini hissediyoruz. Bu da ekonomiye uzun vadede büyük yük bindirir. (Hürmüz’ün açılması) Bizim durduğumuz yer barış yoluyla açılması.” ifadelerini kullandı. Uluslararası bir silahlı barış gücüyle buraya müdahalenin çok fazla zorluğu olduğunu ve birçok ülkenin buna gönüllü olmadığını gördüklerini belirtti. İran ile gerekli müzakerelerin yapılarak boğazın açılması gerektiğini, müzakere sonuçlandığında Hürmüz ile ilgili bir sorun kalmayacağını düşündüğünü söyledi. “Hürmüz’ün regülasyonuyla ilgili bir önerme getirilecek mi?” sorusunun asıl sıkıntıyı başlattığını ve herkesin tüm bu sıkıntılara geçici olduğu düşüncesiyle katlandığını ekledi.
Bölgesel Gerilimler ve Nükleer Konu
İsrail’in Lübnan’ı yok etme operasyonunun bölgesel çatışmaya neden olabileceğini belirten Fidan, ilk görüşmelerde Lübnan’ın da ateşkese dahil olduğunu ancak Netanyahu’nun anlaşmayı bozduğunu söyledi. İran-ABD görüşmelerinde nükleer zenginlik konusunun ‘ya tümü ya hiçbir şey’ noktasına gelmesi halinde sorunlar yaşanabileceğini ifade etti. Başlangıçta ateşkes anlaşmasının Lübnan’ı da kapsadığı anlaşılmasına rağmen Netanyahu’nun bunu bozduğunu ve Amerika’nın bu konuda sessiz kaldığını ekledi.
Bakan Fidan’ın Açıklamalarından Öne Çıkanlar
* “İsrail’in buradaki oyunbozanlığını hep hesapta tutmak gerekiyor”
* “Krizin küresel boyutu daha net hissediliyor”
* “Açık kalması ve diplomatik çözüm arayışları öne çıkıyor”
* “Uzun vadede büyük yük bindirir”
* Lübnan operasyonu
