Türkiye’de artan kredi faizleri, yükselen emlak ve araç fiyatları ile birlikte gerileyen alım gücü, konut ve taşıt sahibi olmayı her geçen gün daha da zorlaştırırken, tüketiciler çareyi tasarruf finansman modelinde buldu. Geçmişte daha çok faiz hassasiyeti olan kesimlerin öncelikli tercihi olan faizsiz ev, işyeri ve araç edinme imkanı sunan bu model, günümüzde çok daha geniş bir kitleye yayılmış durumda.
Sektördeki Yasal Düzenlemeler ve Büyüme
Bu hızla büyüyen sistemde önemli bir dönüm noktası 2021 yılında yaşandı. Tüketicileri koruma amacıyla harekete geçen Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), yasal düzenlemeler getirerek sektörde yeni bir dönem başlattı. Bu süreçte 21 şirket tasfiye edilirken, yalnızca 6 firmaya faaliyet izni verildi. Günümüzde ise sektörde aktif olarak hizmet veren firma sayısı 9’a yükseldi. Sistemi daha da güçlendiren ikinci kritik adım ise geçen yıl Emlak Katılım Bankası’ndan geldi. Türkiye tarihinde ilk kez bir kamu bankası olan Emlak Katılım Bankası’nın tasarruf finansman sektörüne dahil olması, tüketici nezdindeki güveni önemli ölçüde pekiştirdi.
Müşteri Sayısı ve İşlem Hacminde Rekor Artış
Son aylarda ilginin katlanarak arttığı sistemdeki güncel rakamları öğrenmek üzere Finansal Kurumlar Birliği (FKB) Tasarruf Finansman Sektörü Temsil Kurulu Başkanı Ahmet Özcan’a başvurduk. Özcan’ın paylaştığı bilgilere göre:
- 2023 yılında, 370 bin 445 müşteri bu model aracılığıyla ev, araç veya çatılı işyeri edinmek amacıyla sisteme katıldı. Bu dönemin işlem hacmi yaklaşık 84 milyar TL olarak kaydedildi.
- 2024 yılına gelindiğinde, müşteri sayısı 533 bin 734’e ulaştı ve toplam işlem hacmi yaklaşık 335 milyar TL’ye yükseldi.
- 2025 yılında ise müşteri sayısında 1 milyon 157 bin 958’e ulaşarak tarihi bir rekor kırıldı. Tasarruf finansman şirketlerinin işlem hacmi, 2024 yılına kıyasla yüzde 262 oranında devasa bir artış göstererek 1 trilyon 211 milyar TL’ye erişti.
Sektörün aktif büyüklüğü 2025 yılında 323 milyar TL seviyesine çıktı. Bu rakam, 2024’te 92 milyar TL ve 2023’te ise 29 milyar TL idi.
Tasarruf Finansman Sistemi Nasıl İşler?
Sisteme dahil olmak isteyen vatandaşlar, faaliyet iznine sahip 9 şirketten birinin şubesine giderek hangi tip gayrimenkul için ne kadar finansmana ihtiyaç duyduğunu belirtir. Ardından ‘Çekilişli’ veya ‘müşteri bazlı model’ seçeneklerinden biri tercih edilir ve kişiye özel bir ödeme planı oluşturulur.
Belirli bir miktar ödeme yaptıktan sonra, vatandaş paranın tamamını almaya hak kazanır ve bu tutarla evini, işyerini veya aracını satın alır.
Tasarruf finansman sistemini bankaların kredi sisteminden ayıran en temel özellik, faiz olmamasıdır. Tüketici, sadece yüzde 8 ila 14 arasında değişen bir organizasyon ücreti öder. İkinci önemli farklılık ise, ‘müşterilere doğrudan ve anında nakit kullandırımı söz konusu olmamasıdır’. Müşterilerin finansman tahsisine hak kazanması, belirli bir tasarruf tutarına ulaşmaları ve sistemde belirli bir süre yer almaları şartına bağlıdır. Ayrıca, konut, taşıt ve çatılı işyeri almak isteyen müşteri, satın almak istediği varlığı öncelikle kendisi bulur ve ödeme doğrudan satıcıya yapılır. Konut ve işyeri sözleşmeleri için 120 ay, taşıt sözleşmeleri için ise 60 ay vade uygulanmaktadır. 18 yaşını doldurmuş her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı sisteme dahil olabilir.
Sektörde şu an Emlak Katılım, Fuzul, Sinpaş, Eminevim, Katılımevim, Birevim, İyi Finans, Albayrak Tasarruf ve İmece Tasarruf firmaları aktif olarak hizmet vermektedir.
Banka Kredisi ve Tasarruf Finansmanı Karşılaştırması
ÖRNEK ÖDEME PLANI (BANKA KREDİSİ)
- Evin değeri: 3 milyon TL
- Peşinat: 300 bin TL
- Kredi tutarı: 2 milyon 700 bin TL
- 10 yıl vadeli taksit: 70 bin 938 TL (faiz %2.49)
- Toplam geri ödeme: 8 milyon 512 bin TL
ÖRNEK ÖDEME PLANI (TASARRUF FİNANSMAN MODELİ)
- Finansman tutarı: 3 milyon TL
- Organizasyon ücreti: 240 bin TL
- 10 yıl vadeli taksit: 22 bin 500 TL (Ödeme 44 ay)
- 5 yıl vadeli taksit: 45 bin TL
- 3 yıl vadeli taksit: 75 bin TL
- Toplam geri ödeme: 3 milyon 240 bin TL
*Tasarruf finansmanında peşinata, vadeye göre taksitler ve ödeme zamanı değişiklik gösterir. Peşinat olup olmayacağını, vade süresini tüketici belirler.
Artan faiz oranları ve fiyatlar nedeniyle ev ile araç sahibi olmanın giderek zorlaşması, tasarruf finansman sektörüne yönelik talebi önemli ölçüde tetikledi. Kamu bankasının da sisteme dahil olmasıyla birlikte sektöre olan ilgi daha da artarak, müşteri sayısını 1 milyon 158 bine ulaştırdı.