Küresel enerji piyasalarında Salı günü Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) başkanı tarafından yapılan çarpıcı açıklamalar gündeme oturdu. İran’ın kritik Hürmüz Boğazı’nı abluka altına almasıyla tetiklenen enerji arzı kesintisi, 1970’lerdeki petrol şokları da dahil olmak üzere, tarihteki tüm önceki krizleri gölgede bıraktı.
IEA Başkanı Fatih Birol, Fransız Le Figaro gazetesine verdiği demeçte, durumun ciddiyetini vurgulayarak, “Dünya hiç bu büyüklükte bir enerji arzı kesintisi yaşamadı,” ifadelerini kullandı. Birol, mevcut enerji krizinin “1973, 1979 ve 2022’deki krizlerin toplamından daha ciddi” olduğunu da sözlerine ekledi.
Hürmüz Boğazı’nın Kritik Rolü ve Etkisi
İsrail ve ABD tarafından gerçekleştirilen saldırıların ardından İran, bu stratejik su yolundaki deniz trafiğini neredeyse tamamen durdurdu. Küresel petrol ve doğal gaz arzının yaklaşık beşte biri normalde Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yaparken, bu durum enerji fiyatlarında keskin bir yükselişe yol açtı.
Petrol Piyasasında Gerilim ve Fiyatlar
Petrol fiyatları Salı günü artışını sürdürürken, ABD’nin İran’a boğazı yeniden açması için tanıdığı sürenin sonuna yaklaşıldı. ABD Başkanı Donald Trump, Tahran’ın bu talebe uymaması halinde İran altyapısına askeri müdahalede bulunacağını açıkça ifade etti.
Öğleden önce 11.41’de, Brent petrolü %0,2’lik bir artışla varil başına 110,01 dolara ulaşırken, ABD ham petrolü WTI ise %0,3 yükselerek 112,75 dolardan işlem gördü. Böylece, bir önceki işlem seansındaki kazanımlar daha da pekişmiş oldu.
Başkan Trump, İran’ın boğaz ablukasını sonlandırmaması durumunda ülkenin “yok edileceği” yönünde sert bir uyarıda bulundu. Açıklamalarında, İran’ın köprülerine ve elektrik santrallerine yönelik saldırı emri verebileceğini de belirtti.
Küresel Ekonomiye Yansımalar ve Alınan Önlemler
Birol, krizin etkilerinin Avrupa ülkeleri, Japonya ve Avustralya gibi gelişmiş ekonomilerde de hissedileceğini belirtti. Ancak asıl büyük tehdidin gelişmekte olan ülkeler için olduğunu vurguladı; zira bu ülkeler artan petrol ve gaz maliyetleri, yükselen gıda fiyatları ve genel enflasyonun hızlanması gibi zorluklarla boğuşuyor.
Geçtiğimiz ay IEA üyesi ülkeler, stratejik petrol rezervlerini devreye sokma kararı almıştı. Birol, bu rezervlerin kullanımına halihazırda başlandığını ve sürecin devam ettiğini bildirdi.
