Artemis II Mürettebatı, Ay’ın Görülmeyen Yüzünü İlk Kez Gördü

NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı’ndan Jeremy Hansen, Orion uzay aracıyla gerçekleştirdikleri görevin dördüncü gününde Ay’ın arka yüzü çevresindeki keşiflerine devam ediyor.

Astronot Christina Koch, Ay’ın Orientale Havzası’na ait bir görseli paylaşarak, “İnsanın içinde, bunun alıştığımız Ay olmadığına dair bir his oluşuyor” şeklinde duygularını dile getirdi. NASA, bu anın “havzanın tamamının insan gözüyle ilk kez görüldüğü” bir zaman dilimi olduğunu belirtti. Pazar günü TSİ 16.00 itibarıyla NASA’nın çevrimiçi kontrol panelinden alınan bilgilere göre, Artemis II uzay aracı Ay’dan 124 bin km, Dünya’dan ise 337 bin km mesafede bulunuyordu.

Görevin Detayları ve Tarihsel Önem

Orion kapsülünü taşıyan roket, 1 Nisan’da Amerika Birleşik Devletleri’nin Florida eyaletindeki Kennedy Uzay Merkezi’nden başarıyla fırlatılmıştı. NASA’nın 54 yıl aradan sonra Ay’a yönelik ilk insanlı görevi olan Artemis II, Dünya’nın yörüngesinde yaklaşık 24 saatlik bir süre geçirdikten sonra Ay’a doğru seyrine başlamıştı. Dört kişilik mürettebat şu anda, uzayın en derin noktalarına ulaşan ilk insanlar olma unvanıyla Ay yolculuğuna devam ediyor.

NASA, Artemis II mürettebatının uzaydan çektiği, insanlığın ilk yüksek çözünürlüklü ve “olağanüstü” Dünya fotoğrafını da kamuoyuyla paylaştı.

Mürettebatın Deneyimleri ve Gözlemler

Yörüngeden ayrılma sürecinin ardından Artemis II ile canlı bir bağlantı kuruldu ve astronotlar ABD medyasının sorularını yanıtladı. Oldukça enerjik olduğu gözlenen mürettebat, uzaydan gördükleri Dünya manzarasının kendilerini büyülediğini ifade etti. Görevde, birkaç küçük teknik aksaklık dışında her şeyin plana uygun ilerlediği bildirildi.

Bu görev, astronotların güvenliğinden NASA’nın prestijine ve Amerika’nın küresel uzay yarışındaki liderlik iddiasının sağlamlığına kadar pek çok önemli soruyu da beraberinde getiriyor. Elbette, “Uçuşta tuvalet yine arızalanır mı? Mürettebat ne zaman dinlenebilecek?” gibi daha gündelik merakları gidermeye yönelik sorular da mevcut.

Teknik Hazırlıklar ve Zorlu Yolculuk

NASA’ya rahat bir nefes aldıran başarılı fırlatma sonrasında, Orion roketten ayrıldı. Kısa bir süre sonra aracın güneş panelleriyle donatılmış kanatları tamamen açılarak, yolculuğunu sürdürmesi için gerekli enerjiyi sağlamaya başladı. Ardından, araç içindeki sistemlerin kontrol edilmesi amacıyla Artemis II misyonu, Dünya’nın yaklaşık 185 km üzerindeki bir yörüngeye yerleştirildi. NASA, mürettebat derin uzaya doğru yol almadan önce Orion’un bu zorlu göreve tam olarak hazır olduğundan emin olmak istedi.

Aracın yaşam destek sistemleri de titizlikle test edildi. Ancak olası risklere karşı mürettebatı yaklaşık altı gün boyunca hayatta tutabilecek özel tasarım acil durum kıyafetleri de hazır bulunduruluyor. Minibüs büyüklüğündeki Orion aracı daha önce insanlı bir görevde kullanılmamış olması sebebiyle, pilot Victor Glover bu aracın performans limitlerini zorlamış oluyor.

Uzun Menzilli Seyahat ve Gelecek Planları

Dünya yörüngesinde geçirdiği yaklaşık 24 saatin ardından, araçtaki tüm sistemlerin sorunsuz çalıştığı teyit edilince, “Ay-ötesi enjeksiyon” (trans-lunar injection) adı verilen kritik ateşlemeye geçildi. Uzay aracını Dünya yörüngesinden çıkarıp Ay’a doğru yönlendirecek bu büyük itiş manevrası, Türkiye saatiyle perşembe gecesi gerçekleştirildi ve beş dakika 55 saniye sürdü. Orion şu anda, uzay aracını Ay’ın yerçekiminden yararlanarak Dünya’ya geri döndürecek bir yörüngeye yerleştirme sürecinde.

Nihai hedef, Dünya’dan yaklaşık 400 bin km mesafede bulunan Ay’ın uzak tarafının ötesine uçmak. Bu aşamanın 6 Nisan Pazartesi günü gerçekleşmesi öngörülüyor. Astronotlar, Ay’ın arka yüzünün bazı bölgelerini görebilecek ilk insanlar olacaklar. Ancak Hindistan ve Çin gibi çeşitli ülkelerin uzay sondalarının daha önce bu bölgeyi belgelediği biliniyor.

Mürettebat, bu gizemli bölgenin fotoğraflarını çekecek ve Dünya’nın bu konuda daha fazla bilgi edinmesi için gözlemler gerçekleştirecek. Artemis II görevi Ay’a iniş yapmayacak. Misyonun temel amacı, gelecekte insanları tekrar Ay yüzeyine indirme hazırlıklarını yapmak. Amerika Birleşik Devletleri, 2028 yılına kadar insanları Ay’a indiren ilk ülke olmayı hedefliyor.

1960’lar ve 1970’lerdeki Apollo görevlerinin aksine, NASA bu görevi canlı olarak yayımladığı için, bu yolculuk sırasında yaşananların büyük bir bölümünü izleyebiliyoruz. Astronotların başlarının üzerindeki kameralar aracılığıyla hareketleri anlık olarak takip ediliyor. Fırlatmadan yaklaşık sekiz saat sonra, mürettebat ilk uyku seansları için izin aldı. Kaptan Reid Wiseman’ın, görev kontrolle iletişim kurmak için kullandıkları telsiz aracılığıyla ekibin pijama yerini sorduğu duyuldu.

Uzaydaki operasyonlar son derece sıkı bir program dahilinde ilerliyor. Her dakika Görev Kontrol tarafından planlanmış durumda. Görevin ilk gününde mürettebat, 24 saatlik bir dilimde toplam sekiz saate denk gelecek şekilde, dörder saatlik periyotlar halinde uyudu. Uzayda uyumak bazı zorlukları beraberinde getirebilir. Mürettebatın kendilerini özel olarak tasarlanmış uyku tulumlarına sabitlemeleri gerekiyor ve genel olarak bazı astronotlar yerçekimsiz ortamda uykuya dalmakta güçlük çekebiliyor. Ancak bazı astronotlar, uzaydaki uykularının hayatlarının en dinlendirici uykusu olduğunu da belirtiyor. Mürettebatın, yerçekimsiz ortamda kas ve kemik yoğunluklarını koruyabilmek için her gün 30 dakika egzersiz yapma talimatı bulunuyor.

NASA’nın özel olarak hazırladığı Artemis II yemek menüsünden ilk öğünlerini de tükettikleri tahmin ediliyor. Orion’da bir buzdolabı bulunmadığı için, yiyeceklerin büyük çoğunluğu dondurularak kurutulmuş halde ve araçtaki musluktan alınan su ile hazırlanıyor. Mürettebat, yemeklerini önceden seçme imkanına sahip olmuştu; seçenekler arasında peynirli makarna, dana rosto ve beş farklı acı sos yer alıyordu. Günde iki içeceğe izinleri var; buna kahve veya “çikolatalı kahvaltı içeceği” de dahil. Ve en önemlisi, bilinen kadarıyla tuvalet sistemi şu anda çalışır durumda. Fırlatma sırasında yaşanan tesisat sorunu, ekibin tuvaletsiz bir araçta 10 gün geçirme olasılığına dair endişelere yol açmıştı. Görev Kontrol, astronot Christina Koch’a özel tasarım tuvaletin nasıl tamir edileceğine dair talimatları ilettikten sonra, mürettebata “Tuvaletin kullanılabilir olduğunu bildirmekten memnuniyet duyuyoruz… Sisteme sıvı vermeden önce çalışma hızına ulaşmasını beklemenizi öneriyoruz” şeklinde bilgi verdi.