Alüminyum piyasası, son dönemde yaşanan jeopolitik gelişmelerin etkisiyle yaklaşık iki yılın en dik aylık fiyat artışını kaydetti. Londra Metal Borsası’nda alüminyumun ton başına değeri, %10,4’lük bir yükselişle önemli bir ivme kazandı. Bu artışın arkasında yatan temel nedenler arasında, ABD ve İsrail ile İran arasındaki gerilimlerin tedarik zincirinde yarattığı bozulmalar öne çıkıyor.
Orta Doğu Geriliminin Arz Üzerindeki Etkileri
Orta Doğu’daki mevcut siyasi durum, küresel alüminyum arzını doğrudan tehdit ediyor. Küresel alüminyum üretiminin yaklaşık %10’unun gerçekleştirildiği Basra Körfezi bölgesi, Hürmüz Boğazı’ndaki olası bir kapanma riskiyle karşı karşıya. İran’ın bölgedeki tesislere yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları, uzun vadeli üretim kesintilerine yol açma potansiyeli taşıyor.
Bu endişeler, Katar ve Bahreyn’deki bazı alüminyum üreticilerini operasyonlarını geçici olarak durdurmaya veya kapasitelerini düşürmeye itti. Küresel alüminyum tedarikinde önemli bir paya sahip olan bu üreticilerdeki aksamalar, bu yıl küresel alüminyum açığının artacağı öngörüsünü güçlendiriyor.
Bölgesel Üretim Tesilerindeki Durum
Birleşik Arap Emirlikleri merkezli Emirates Global Aluminium’un (EGA) Et-Tavila tesisinin, İran tarafından gerçekleştirilen saldırılarda hasar görmesi, arz endişelerini daha da derinleştirdi. Yaklaşık 1,6 milyon ton üretim kapasitesine sahip bu tesisin uzun süreliğine devre dışı kalma ihtimali, piyasa beklentilerini önemli ölçüde etkiliyor. Eğer bu senaryo gerçekleşirse, tesisin mevcut fazla konumundan gelecek yıl yaklaşık 1,3 milyon tonluk bir açık konumuna gerilemesi bekleniyor.
Ayrıca, Katar’daki Qatalum tesisi, 3 Mart’tan itibaren %60 kapasiteye düşürülerek kontrollü bir şekilde üretimini kısma yoluna gitti. Bu durumun haziran ayına kadar sürmesi öngörülüyor. Bahreyn’deki Alba tesisi ise daha köklü bir önlem alarak, 14 Mart itibarıyla toplam kapasitesinin %19’unu oluşturan 1-3 numaralı üretim hatlarını tamamen durdurdu. Bu hatların en erken haziran ayında yeniden faaliyete geçebileceği tahmin ediliyor.
Küresel Talep ve Diğer Arz Engelleri
Alüminyum fiyatlarındaki artış sadece Orta Doğu kaynaklı değil. Çin’in alüminyum talebindeki yükseliş de piyasayı destekleyen bir diğer faktör olarak öne çıkıyor. Orta Doğu dışındaki arz sorunları da bu duruma ekleniyor. Mozambik’teki yaklaşık 560 bin ton kapasiteli Mozal izabe tesisinin planlı bakıma alınması, zaten hassaslaşan arz dengelerini daha da bozdu.
Fiyat Hareketliliği ve Geleceğe Yönelik Beklentiler
Bu gelişmelerin bir sonucu olarak alüminyumun ton başına fiyatı, şubat ayında 3 bin 140 dolar seviyesindeyken mart ayında 3 bin 467 dolara yükseldi. Yılın başından bu yana alüminyum fiyatlarındaki toplam artış ise %15,7 olarak kaydedildi. Londra Metal Borsası’nda alüminyum, Nisan 2024’te aylık %10,9’luk bir artış göstermişti. Geçtiğimiz ay ise 3 bin 546 dolara ulaşarak Mart 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü.
