ABD’nin, “zorla çalıştırılan iş gücüyle üretilen malların ithalatını yasaklamada yetersiz kaldıkları” gerekçesiyle aralarında Çin’in de bulunduğu 60 ülkeye yönelik ABD Ticaret Yasası’nın 301. maddesi uyarınca başlattığı ticari soruşturmaya Pekin yönetiminden sert eleştiriler geldi.
Pekin’den ABD’ye Suçlama
Çin Ticaret Bakanlığı, yaptığı açıklamada, ülkenin zorla çalıştırmaya karşı tutumunu yineleyerek, 28 uluslararası çalışma sözleşmesini onayladığını ve zorla çalıştırmayı önlemeye yönelik kapsamlı bir yasal düzenleme sistemi kurduğunu belirtti. Açıklamada, ABD’nin 1930 tarihli Zorla Çalıştırma Sözleşmesi’ni hala onaylamadığına dikkat çekilerek, Washington yönetiminin uluslararası kurallara riayet etmediği halde “zorla çalıştırma” konusunu uzun süredir manipüle ettiği iddia edildi. Pekin yönetimi, ABD’nin bu soruşturmayı başlatmasının “tek taraflı, gelişigüzel ve ayrımcı” olduğunu ve tipik bir korumacı eylem niteliği taşıdığını savundu.
DTÖ Kuralları Hatırlatıldı
Yapılan açıklamada, Dünya Ticaret Örgütünün (DTÖ) daha önce ABD’nin Çin’e yönelik 301. madde tarifelerinin örgütün kurallarını ihlal ettiği yönünde karar aldığına vurgu yapıldı. Açıklamada ayrıca, ABD’nin 301. madde soruşturma prosedürünü istismar ederek hatalarını tekrarladığı, ulusal yasalarını uluslararası kuralların üzerine çıkardığı, küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin güvenliğini ve istikrarını baltaladığı ve uluslararası ticaret ve ekonomi düzenine ciddi zararlar verdiği ifade edildi.
ABD’nin Önceki Adımları ve Yasal Zemini
ABD Yüksek Mahkemesi’nin 20 Şubat’ta, Başkan Trump tarafından yürürlüğe konulan tarifelerin dayanağı olan Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana tarife koyma yetkisi vermediğine hükmetmesi, geçtiğimiz yıl birçok ülkeye uygulanan gümrük vergilerini hükümsüz kılmıştı. Bu kararın ardından binlerce şirket, ödedikleri vergilerin iadesi için ABD yönetimine dava açmıştı. Washington yönetimi, bu gelişmelere karşılık tarifeleri yeni bir yasal zemine oturtmak amacıyla 11 Mart’ta aralarında Çin, Avrupa Birliği, Meksika ve Hindistan’ın bulunduğu 16 ülkeye “imalat sektöründe yapısal kapasite fazlası”nı gerekçe göstererek, 12 Mart’ta ise yine Çin dahil 60 ülkeye “zorla çalıştırılan iş gücüyle üretilen malların ithalatını yasaklamada ve bu yasağı etkin bir şekilde uygulamada yetersiz kaldıkları” gerekçesiyle ABD Ticaret Yasası’nın 301. maddesi uyarınca soruşturmalar başlatıldığını duyurmuştu.
1974 tarihli ABD Ticaret Yasası’nın 301. maddesi, ABD başkanına, uluslararası bir yasayı ihlal eden yabancı bir hükümetin eylemleri, politikaları veya uygulamalarının etkilerini gidermek amacıyla tarifeye dayalı ve tarifeye dayalı olmayan misilleme gibi uygun önlemleri alma yetkisi tanımaktadır.
