İran’da Uzmanlar Meclisi, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta gerçekleştirdiği hava saldırısında hayatını kaybeden Ali Hamaney’in ardından, liderlik koltuğuna oğlu Mücteba Hamaney’in “ezici oy çoğunluğuyla” seçildiğini resmen duyurdu.
Yeni Liderin Seçim Süreci Tamamlandı
İran’da yeni liderin belirlenmesinden sorumlu olan Uzmanlar Meclisi, yayınladığı yazılı açıklama ile bu önemli kararı kamuoyuyla paylaştı. Açıklamada, “Ayetullah Seyyid Mücteba Hüseyni Hamaney’i Uzmanlar Meclisi üyelerinin ezici çoğunluktaki oylarıyla İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü lideri olarak belirleyip ilan ettiğimizi kamuoyuna duyururuz.” ifadelerine yer verildi.
Rehber Meclisi, ABD ve İsrail’in saldırılarına rağmen, yeni liderin seçimine yönelik çalışmaların büyük bir titizlik ve yoğun bir değerlendirme sürecinin ardından bugünkü olağanüstü oturumla başarıyla tamamlandığını belirtti.
Mücteba Hamaney Kimdir?
17 Eylül 1969’da Meşhed şehrinde dünyaya gelen Mücteba Hüseyni Hamaney, önceki İran lideri Ali Hamaney’in ikinci oğludur. Ailesiyle birlikte 1979’da Tahran’a yerleştikten sonra dini eğitimine Kum’daki İslam İlimleri Okulu’nda devam etti. Burada fıkıh ve usul alanlarında ileri düzeyde eğitim aldı.
Bazı dini otoriteler ve babası tarafından verilen “harici dersler” niteliğindeki “içtihat dersleri müderrisliği” eğitimini de tamamlayan Hamaney, daha sonra bu dersleri veren akademisyenler arasında yer aldı. Şii mezhebine göre İslami ilimlerin en yüksek mertebesi olarak kabul edilen bu eğitimi alanlar, müçtehit statüsüne ulaşarak kimseyi taklit etmek durumunda kalmıyor.
Mücteba Hamaney, 1980-1988 yılları arasındaki İran-Irak Savaşı sırasında, İran’ın silahlı gücü olan Besic’in gönüllü bir üyesi olarak cephede görev aldı.
Medyadaki Varlığı ve Etkisi
Herhangi bir resmi görevi bulunmamasına rağmen, Mücteba Hamaney’in adı özellikle 2000’li yılların ortalarından itibaren hem ulusal hem de uluslararası medyada daha sıkça anılmaya başlandı.
Bazı analistler, Mücteba Hamaney’in İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun bazı komutanlarıyla kurduğu ilişkiler aracılığıyla dolaylı bir etki yarattığını dile getirdi. Ayrıca, 2005 ve 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde önemli bir rol oynadığı ve bazı atamalarda ile siyasi koordinasyonlarda etkili olduğu iddia edildi.
Son yıllarda babasının potansiyel halefi olarak medyada sıkça adı geçen Mücteba Hamaney hakkında kamuoyuna yansıyan kişisel yaşamına dair bilgiler oldukça sınırlıdır. Kendisi genellikle medyadan uzak bir yaşam sürmeyi tercih etmiştir.
İran Liderinin Yetkileri
İran’da seçimle göreve gelen Cumhurbaşkanı’nın yetkileri sınırlı iken, “liderlik makamı” tüm devlet kurumlarının üzerinde konumlanmaktadır. Anayasal yetkileri çerçevesinde iç ve dış politika konularında son sözü söyleme yetkisine sahip olan liderlik makamı, en üst merci olarak kabul edilmektedir.
Cumhurbaşkanı da dahil olmak üzere tüm devlet organları üzerinde otorite sahibi olan ve “rehber” olarak adlandırılan devlet başkanı, aynı zamanda İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı sıfatıyla iç güvenlik ve dış politika alanlarında da belirleyici bir role sahiptir.
İran lideri, halk tarafından 8 yılda bir seçilen ve 88 üyeden oluşan Uzmanlar Meclisi tarafından tayin edilir. Bu meclise aday gösterilen şahısların büyük bir kısmı lider tarafından belirlenmekte ve Anayasayı Koruyucular Konseyi (AAK) tarafından onaylanmaktadır. AAK’nin uygun görmediği adaylar, Uzmanlar Meclisi seçimlerine katılma hakkına sahip olamamaktadır.
