Orta Doğu’daki artan jeopolitik tansiyon ve Hürmüz Boğazı’nda beliren güvenlik kaygıları, deniz taşımacılığı sektöründe belirsizlikleri derinleştirirken, armatörler sefer rotalarını her gün yeniden değerlendirme ihtiyacı duyuyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki Durum ve Armatörlerin Endişeleri
ABD Başkanı Donald Trump tarafından Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere yönelik siyasi risk sigortası sağlanması ve ihtiyaç halinde ABD donanmasının tankerlere eşlik etmesi yönündeki planlar, küresel taşımacılık camiası tarafından yakından takip ediliyor.
Seyrüsefer ve Güvenlik Planlamasında Artan Zorluklar
Kaptanoğlu Denizcilik Yöneticisi ve BIMCO Geçmiş Dönem Başkanı Armatör Şadan Kaptanoğlu, Hürmüz Boğazı’ndaki trafik düzeninin ciddi şekilde aksadığını ve pek çok armatörün geçişleri geçici olarak durdurduğunu, bazı gemilerin ise bölgede beklemede kaldığını belirtti.
Şadan Kaptanoğlu, Kaptanoğlu Denizcilik’in söz konusu bölgede beş adet tankere sahip olduğunu vurgulayarak, şirketlerin operasyonel kararlarını günlük risk değerlendirmelerine dayanarak aldıklarını aktardı.
Bölgede yaşanan GPS karıştırma olayları ve AIS verilerindeki güvenilirlik sorunlarının da gündemde olduğunu dile getiren Kaptanoğlu, bu durumların rota takibini ve emniyetli geçiş planlamasını güçleştirdiğini sözlerine ekledi.
Tedarik Zincirleri Üzerindeki Muhtemel Etkiler
Enerji nakliyatı açısından yalnızca denizdeki risklerin değil, aynı zamanda terminal faaliyetleri, tanker bulunabilirliği ve depolama yönetimi gibi diğer kritik unsurların da baskı altında olduğunu belirten Armatör Kaptanoğlu, bazı yükleme programlarında gecikmelerin ve planlarda değişikliklerin meydana geldiğini bildirdi.
Dünyanın önde gelen konteyner taşıma şirketlerinin şu an itibarıyla Orta Doğu için yeni yük rezervasyonu yapamadığını kaydeden Kaptanoğlu, bu durumun uzaması halinde bölgedeki günlük yaşamın önemli ölçüde sekteye uğrayabileceği uyarısında bulundu. Kaptanoğlu, “Bu durum yalnızca enerji sektörünü değil, her türlü tedarik zincirinde büyük çaplı aksamalara sebep olabilir.” ifadelerini kullandı.
Sigorta Maliyetlerinde Artış ve Sözleşmesel Müzakereler
Sektördeki en hassas konulardan birinin savaş riski sigortası ve sözleşme şartları olduğunu belirten BIMCO Geçmiş Dönem Başkanı Şadan Kaptanoğlu, savaş riski teminatlarının daralması ve ek primlerde yaşanması beklenen artışların, seferlerin ekonomik fizibilitesini doğrudan etkilediğini söyledi.
Bu bağlamda armatörler, kiracılar ve sigortacılar arasında ‘savaş riski’ (war risk), ‘güvenli olmayan liman/bölge’ (unsafe port/area) ve maliyet paylaşımı konularının yeniden ele alındığını aktaran Kaptanoğlu, tüm bu şartlar sağlansa bile mürettebatın güvenliğinin en öncelikli unsur olmaya devam ettiğini vurguladı.
Bu nedenle bazı seferlerin ileri bir tarihe ertelendiğini, bazı rotaların ise daha uzun hale getirildiğini dile getiren Kaptanoğlu, artan risklerin navlun fiyatlarını da yukarı yönlü etkilediğini belirtti.
ABD’nin Girişiminin Belirsizliği
ABD yönetiminin kamuoyuna duyurduğu siyasi risk sigortası ve finansal güvence planının sektör tarafından dikkatle takip edildiğini ifade eden Şadan Kaptanoğlu, söz konusu uygulamanın ayrıntılarının henüz tam olarak netlik kazanmadığını belirtti.
Piyasaların, uygulamanın genel çerçevesi, fiyatlandırma mekanizması, hasar ödeme süreçleri ve operasyonel koordinasyon gibi unsurların netleşmesini beklediğini kaydeden Armatör Kaptanoğlu,.
